In de toelichting van de bestrijdingsmiddelenatlas in de paragraaf bewerking en aggregatie (van meetgegevens) wordt de methode beschreven hoe te komen tot een toetsing aan normen.

Met name de behandeling van meetwaarden lager dan een rapportagegrens kan tot onverwachte resultaten leiden. Hieronder wordt dit geillustreerd met een voorbeeld.


Stel we beschouwen stof X, gemeten op meetpunten Y1 en Y2 in jaar Z; alle waarden zijn in dezelfde eenheid, voor X gelden de volgende normen:

JG-MKN0,5
MAC-MKN2,0

Op meetpunt Y1 is maandelijks 1 meting verricht, er was 1 meting onder de (standaard) rapportagegrens en 1 meting onder een verhoogde rapportagegrens.
Op meetpunt Y2 is op 1 meting na precies hetzelfde gemeten, alleen in plaats van de meting onder de verhoogde rapportagegrens is in die maand een gewone meetwaarde gevonden die drie keer zo hoog is. Dit zijn de meetreeksen:

MaandWaarde Y1Waarde Y2Opmerking
10,30,3 
20,20,2 
30,20,2 
4< 0,1< 0,1de normale rapportagegrens
50,30,3 
60,30,3 
70,20,2 
8< 0,61,8Op Y1 is meetwaarde onder een verhoogde rapportagegrens gevonden en op Y2 een "hoge" normale meetwaarde
90,30,3 
100,20,2 
110,30,3 
120,20,2 

Zonder te kijken naar een bewerkingsschema zou ik voor beide meetreeksen zeggen: mooie meetreeks, voldoet aan MAC-MKN en voldoet aan JG-MKN.

  • immers voor beide reeksen zijn alle waarden lager dan de MAC-MKN (en ook alle rapportagegrenzen zijn lager dan de MAC-MKN)
  • voor beide reeksen is de som van de getalswaarden onder de 5 en daarmee zal het gemiddelde lager worden dan de waarde van JG-MKN (0,5).

Nu ga ik de bewerking en aggregatie toepassen om te toetsen aan de JG-MKN, dus met de 'methodiek met niet toetsbare metingen'. Volgens het recept van de bestrijdingsmiddelenatlas geldt het volgende:

  • metingen worden voor aggregatie ingedeeld als ‘toetsbaar’ en ‘niet toetsbaar’. Een meting is ‘toetsbaar’ als het een meetwaarde is of als de rapportagegrens lager is dan de norm. Een meting is ‘niet toetsbaar’ als het een rapportagegrens betreft en deze hoger of gelijk is aan de norm. In het geval van rapportagegrenzen wordt hier uitgegaan van de hele waarde van de rapportage grens.
  • alleen de ‘toetsbare’ metingen worden meegenomen bij de aggregatie.
  • bij ‘toetsbare’ metingen van rapportagegrenzen die onder de norm lagen wordt er verder gerekend met de waarde van de halve rapportagegrens.

Aannemende dat met 'norm' in dit geval bedoeld wordt de JG-MKN waarde levert dit het volgende resultaat:

 Meetpunt Y1 Meetpunt Y2 
MaandMeetwaardeToetsbaarRekenwaarde MeetWaardeToetsbaarRekenwaardeOpmerking
10,3J0,3 0,3J0,3 
20,2J0,2 0,2J0,2 
30,2J0,2 0,2J0,2 
4< 0,1J0,05 < 0,1J0,05de normale rapportagegrens, waarde ligt onder de JG-MKN dus rekenwaarde is halve rapportagegrens
50,3J0,3 0,3J0,3 
60,3J0,3 0,3J0,3 
70,2J0,2 0,2J0,2 
8< 0,6N  1,8J1,8Y1 een verhoogde rapportagegrens, Y2 een hogere normale meetwaarde
90,3J0,3 0,3J0,3 
100,2J0,2 0,2J0,2 
110,3J0,3 0,3J0,3 
120,2J0,2 0,2J0,2 

Het lijkt me in dit geval discutabel of het terecht is om de meetwaarde in maand 8 van meetpunt Y1 te schrappen voor het aggregeren, maar dit is nu eenmaal de uitkomst van de procedure.
Nu aggregeren; de eerste aggregatiestap (middelen per maand) sla ik hier even over, immers er is 1 meting per maand. Ik volsta daarom met het berekenen van het gemiddelde van de rekenwaarden.

MeetpuntGeaggregeerde waardeOpmerking
Y10,231818182op grond van 11 waarden
Y20,3625op grond van 12 waarden

Tot nu toe is er nog niets vreemds, beide aggregaties leveren getalswaarden op die ik op het oog verwacht, nl lager dan de JG-MKN waarde.


Nu de laatste stap: Toetsing van geaggregeerde meetwaarde (per meetpunt per jaar) aan de norm.
Eerst vaststellen of sprake is van een toetsbaar resultaat:

regel 1
Er is sprake van een niet-toetsbaar meetpunt als er op een meetpunt alléén niet-toetsbare meetwaarden zijn
regel 2
Er is sprake van een niet-toetsbaar meetpunt als de geaggregeerde waarde voor een meetpunt (o.b.v. toetsbare metingen) gelijk of lager is dan de hoogste rapportagegrens op dat meetpunt én deze hoogste rapportagegrens boven de norm ligt.

Met regel een ben ik snel klaar, meetpunt Y1 heeft 11 toetsbare waarden en meetpunt Y2 heeft er 12; dus beide meetpunten zijn toetsbaar.

Maar nu regel twee. Wat wordt bedoeld met de norm en om welke rapportagegrens gaat het? In eerste instantie neem ik aan dat met norm de JG-MKN waarde bedoeld wordt. Welke rapportagegrens wordt hier bedoeld? Aangezien er staat: "én deze hoogste rapportagegrens boven de norm ligt" moet dit wel de voor de aggregatie verwijderde hoogste rapportagegrens van de oorspronkelijke meetreeks zijn.

MeetpuntGeaggregeerde waardeHoogste rapportagegrensJG-MKNToetsbaarOpmerking
Y10,2318181820,60,5NietGeaggregeerde waarde is lager dan hoogste rapportagegrens en hoogste rapportagegrens is hoger dan JG-MKN
Y20,36250,10,5Wel 

Nu is meetpunt Y1 niet toetsbaar!!

Stel dat in regel twee met Norm bedoeld wordt: de MAC waarde. Dan zou meetpunt Y1 wel toetsbaar zijn. Echter, het is niet moeilijk om een voorbeeld te geven dat een vergelijkbaar resultaat geeft. Vervang in de meetreeks van meetpunt Y1 meetwaarde nr 8 van < 0,6 in < 2,2 en vervang in de meetreeks van Y2 de waarde van nr 8 van 1,8 in 2,2. Afgezien van het < teken in meetwaarde nr 8 zijn beide reeksen identiek. Reeks Y1 zou niet toetsbaar worden en Y2 wel toetsbaar (en Y2 voldoet aan de JG-MKN)

Gezien de meetreeksen lijkt me dit geen bevredigend resultaat, immers zelfs als de getalswaarde van de verhoogde rapportagegrens wordt toegevoegd aan de meetreeks van Y1, zal de geaggregeerde waarde ruim onder de JG-MKN blijven. Ligt een geaggregeerde waarde (gemiddelde van de meetreeks) onder de JG-MKN norm, dan is het nog steeds mogelijk en toegestaan dat individuele meetwaarden hoger zijn dan die norm.

Er is naar mijn idee geen grond voor het oordeel "niet toetsbaar".

Het effect van regel 2 lijkt me gelijk aan: Indien in een meetreeks een meetwaarde met een rapportagegrens hoger dan de norm (JG of MAC) voorkomt, kan de toetsing aan de JG-MKN alleen het resultaat "niet toetsbaar" of "norm overschrijdend" geven.

P.M. Meirink
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Nieuws

  • mei 2018, Thematische kaarten aangepast (figuur met aantallen metingen per periode toegevoegd).
  • november 2017, Meetnetten aangepast, meetnetten opgenomen in download meetpunten
  • maart 2017, Imwa meetwaarden gereedschap toegevoegd in de rubriek Gereedschappen
  • maart 2017, Meetpunten atlas bijgewerkt (Watertypen versie 2016 toegevoegd)
  • december 2016, Stoffen tov MAC-MKN, hoe vaak zijn stoffen gemeten, hoe vaak en hoeveel boven de MAC-waarde enz.
  • september 2016, Directe download meetresultaten als GeoJson of CSV toegevoegd in de rubriek Gereedschappen.
  • januari 2016, Bladzijde KRW geeft toegang tot diverse KRW rapportages en factsheets
  • december 2015, Demo voor een Dataportaal HPZ en demo voor Dijkprofielen gemaakt.
  • oktober 2015, Het hoofdrapport van de studie naar de achtergrondbelasting van het oppervlaktewater met stikstof en fosfor is toegevoegd.
  • september 2015, Thematische kaarten aangepast (nieuwe achtergrond toegevoegd voor betere leesbaarheid, start nu op met de periode 2010-2014 met kleurschema rood) De schalen zijn aangepast zodat meer details zichtbaar worden.
  • september 2015, Statistiek per gebied heeft nu ook data van zwevend stof.
  • september 2015, Meetpunten atlas, kies een meetpunt en er komt een bladzijde met luchtfoto's, foto's, chloride en sulfaatgehaltes, huidig KRW type en overige achtergrondinfo.
  • mei 2015, Signalen Datawatt voor 2011, een bladzijde om historische reeksen meetdata van gemalen die geregistreerd zijn met de oude datawatt / tmx apparatuur op te halen.
  • Oudernieuws